< Wróć
Trądzik pospolity

Trądzik:co pogarsza stan naszej skóry?

Trądzik występuje najczęściej u osób w wieku młodzieńczym. Objawia się wykwitami skórnymi o przewlekłym przebiegu, a niekiedy przyczynia się do powstawania szpecących blizn. U 80 proc. młodzieży trądzik przebiega łagodnie, jednak u niektórych osób w czasie pokwitania występują ciężkie stany zapalne skóry (głównie twarzy).1

Na gorszy stan skóry trądzikowej mają wpływ m.in. zła dieta, promienie słoneczne oraz stosowanie niektórych kosmetyków wysuszających skórę. Warto więc wiedzieć co robić, by złagodzić objawy tego schorzenia, które często staje się problemem również wśród dorosłych.

Niewłaściwa pielęgnacja

Wokół przyczyn występowania trądziku powstało wiele mitów. Istnieje mylne przekonanie, że jest on przyczyną nieodpowiedniej higieny. To jednak nieprawda. Na powstawanie ropnych krost w większości przypadków ma wpływ specyfika gruczołów łojowych. Są one idealnym miejscem dla rozwoju bakterii, które pod wpływem enzymów rozkładają łój, a ten z kolei zatyka mieszki włosowe, powodując stany zapalne.2 Częste mycie twarzy nie będzie miało zatem wpływu na zmniejszenie ropnych zmian na skórze - tym bardziej, jeśli do oczyszczania twarzy używa się zwykłego mydła. Wysusza ono skórę oraz niszczy płaszcz lipidowy, będący naturalną warstwą ochronną. Skóra wysuszona produkuje znacznie więcej łoju, co przyczynia się do powstawania krost. Do codziennej pielęgnacji skóry trądzikowej dermatolodzy zalecają stosowanie żeli antybakteryjnych, toników czy płynów micelarnych o lekko kwaśnym, naturalnym dla skóry pH(5,5). Kosmetyki te nie powinny zawierać alkoholu, który mógłby utrudnić gojenie się ran.3

Wyciskanie krost

Krostek nie należy również pod żadnym pozorem wyciskać, bo w ten sposób nie tylko roznosi się zakażenie, wydłuża terapię, ale i ryzykuje powstanie szpecących blizn.4

W badaniu Katsambasa i wsp. 20% krem z AZA stosowany przez 2 tygodnie cechował się podobną skutecznością jak tretynoina w redukcji liczby zaskórników; u odpowiednio 65% i 69% badanych osiągnięto co najmniej dobrą redukcję liczby zaskórników w przeciągu 6 miesięcy. Omawiane substancje były także skuteczne w podobnym stopniu w redukcji liczby zmian zapalnych. Działania niepożądane AZA były łagodne, głównie w postaci uczucia pieczenia, choć stwierdzane były częściej niż w grupie otrzymującej samo podłoże (9,3% vs. 2%).5

Niezdrowa dieta

Należy podkreślić, że w kontrolowanych badaniach klinicznych uzyskano dość rozbieżne i kontrowersyjne dane dotyczące istotnego związku trądziku ze spożywaniem tłuszczów, białek, węglowodanów czy kalorycznością diety. Znane są jednak pojedyncze doniesienia o zaostrzaniu zmian trądzikowych przez spożywane produkty nabiałowe. Ma to najprawdopodobniej związek ze stosowaniem preparatów hormonalnych jako dodatku do pasz dla trzody oraz odmiennym od naturalnego rytmem produkcji mleka u krów.6

Należy rozważyć zbilansowaną, zdrową dietę u chorych szukających porady co do nawyków żywieniowych. Najbardziej właściwym zaleceniem wydaje się modyfikacja diety mająca na celu substytucję jedzenia o wysokim indeksie glikemicznym pożywieniem bogatszym w proteiny (chude mięso, drób, ryby) oraz o niższym indeksie glikemicznym (chleb pełnoziarnisty, makaron, warzywa).7

Głównym zagrożeniem jest tu tzw. wysoki indeks glikemiczny (IG) - wskaźnik, określający wzrost poziomu glukozy we krwi po spożyciu węglowodanów (ani tłuszcze, ani białka nie wpływają na ów poziom). Posiłek wysokoglikemiczny powoduje bowiem nagły wzrost poziomu insuliny, która z kolei pobudza produkcję hormonów męskich, a te - zwiększają łojotok. Nie ma co prawda dowodów na to, że cerze szkodzi akurat pizza, czekolada czy salami, ale wiadomo, których pokarmów lepiej przy trądziku unikać. Na czarnej liście znajdują się np.: białe pieczywo i produkty z białej mąki, biały ryż, skrobia modyfikowana, słodycze, słodzone napoje, fast food’y, piwo, krowie mleko, tłuszcze zwierzęce, a nawet gotowane warzywa, bo podczas tego rodzaju obróbki termicznej ich IG znacznie wzrasta. Wskazane są za to warzywa surowe lub przygotowane na parze, błonnik, rośliny zielone, fasole, produkty pełnoziarniste, kasze, brązowy ryż, chude mięso, pełnowartościowe białka, ryby, tran, a także picie jogurtów, maślanek, kefirów, dużych ilości wody mineralnej i herbat z fiołka trójbarwnego, mniszka pospolitego, pokrzywy czy skrzypu polnego. Najważniejszą witaminą dla skóry jest witamina A i beta-karoten, regulujący wydzielanie sebum. Stąd w anytrądzikowej diecie papryka, pomidory, marchew czy szpinak. Witaminę E dostarczą zaś m. in. orzechy i nierafinowane oleje roślinne. Leczenie zmian skórnych wspomagają ponadto takie mikroelementamy jak cynk i selen. Bogate w cynk są np. pestki słonecznika, orzeszki ziemne, warzywa strączkowe, dynia, kiełki pszenicy, jajka, selen zawierają z kolei orzechy brazylijskie, otręby, płatki owsiane, soja, czosnek, podroby, ryby, owoce morza i wołowina.8

Przed wprowadzaniem drastycznych zmian w diecie zaleca się konsultację z lekarzem lub dietetykiem, ponieważ przy wykluczaniu z niej potraw, łatwo utracić prawidłowy bilans składników odżywczych.

Stres

W niektórych przypadkach zmiany trądzikowe mogą być zaostrzane przez stres lub mieć z nim pośredni związek (acne excoriée) [20, 38]. Może się to wiązać ze zwiększeniem surowiczego stężenia kortyzolu (działającego podobnie do androgenów) w sytuacjach stresowych. Czynniki stresowe działające poprzez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza mogą wchodzić w interakcje z czynnikami dietetycznymi i w ten sposób prowadzić także do zaostrzeń trądziku.9

Promienie słoneczne

Podobne kontrowersje dotyczą wpływu promieniowania słonecznego na stan skóry u osób z trądzikiem. Obecnie nie ma dowodów na to, że promieniowanie słoneczne wywiera jednoznacznie korzystny bądź negatywny wpływ na zmiany trądzikowe. Większość badań ma charakter retrospektywny, przez to są one narażone na przekłamania związane choćby z przypominaniem sobie przez pacjentów pewnych faktów czy z brakiem możliwości kontroli stosowania przez pacjentów preparatów przeciwsłonecznych (lub innych kosmetyków), które mogą wywierać działanie prokomedogenne. W tych okolicznościach znaczenie mają badania ze sztucznymi źródłami światła.10

Palenie tytoniu oraz niektóre leki

Znane są duże badania populacyjne, w których wykazano brak niekorzystnego wpływu palenia tytoniu na przebieg trądziku [36]. Sugeruje się, że substancje zawarte w papierosach, takie jak nikotyna, mogą prawdopodobnie wywierać działanie przeciwzapalne [36]. Istnieją jednak badania, w których wykazano istotną dodatnią korelację pomiędzy liczbą codziennie wypalanych papierosów a częstością występowania zmian o charakterze trądziku oraz ich nasileniem [37]. Nikotyna, znana ze swojego działania nasilającego hiperkeratozę naskórkową, może się również przyczyniać do nasilania zmian o charakterze acne tarda.11

Niektóre leki lub substancje mogą nasilać trądzik. Są to przede wszystkim steroidy anaboliczne, glikokortykosteroidy, ACTH, leki przeciwpadaczkowe, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwgruźlicze, halogenki, witamina B12 oraz barbiturany [19, 20, 34, 35]. Chociaż trądzik zwyczajny nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do korzystania z basenów, to należy jednak pamiętać, że zmiany chorobowe mogą się zaostrzać przez ekspozycję na chlor. Zaleca się korzystanie z basenów z wodą ozonowaną.[11]

Zarówno osoby w wieku młodzieńczym, jak i dorośli, u których występuje trądzik, powinny przede wszystkim starannie przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących postępowania w trądziku. Wprowadzenie kilku zmian żywieniowych oraz zastosowanie odpowiedniej pielęgnacji, pomoże złagodzić objawy oraz może ułatwić gojenie się zmian na skórze.

1 Legan A. "Trądzik dorosłych; nowa choroba cywilizacyjna?"; Medycyna Estetyczna Nr 1(20)/2012
2 Tamże
3 Tamże
4 Reszke et al.: Kwas azelainowy w lecznictwie dermatologicznym w świetle aktualnego stanu wiedzy; Przegl Dermatol 2016, 103, 337-343
5 Szepietowski et al.: Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego; Przegl Dermatol 2012, 99, 649-673
6 Szepietowski et al.: Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego; Przegl Dermatol 2012, 99, 649-673
7 Legan A. "Trądzik dorosłych; nowa choroba cywilizacyjna?"; Medycyna Estetyczna Nr 1(20)/2012
8 Szepietowski et al.: Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego; Przegl Dermatol 2012, 99, 649-673
9 Szepietowski et al.: Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego; Przegl Dermatol 2012, 99, 649-673
10 J. Szepietowski, M. Kapińska-Mrowiecka, A. Kaszuba, Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie
11 J. Szepietowski, M. Kapińska-Mrowiecka, A. Kaszuba, Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie
PRZECZYTAJ TAKŻE
Trądzik różowaty

Trądzik różowaty: Przyczyny i objawy

Acne rosacea, inaczej trądzik różowaty, jest przewlekłym stanem zapalnym skóry twarzy objawiającym się zaczerwienieniem mającym wygląd kwitnącej róży. Jakie...
Trądzik pospolity

Trądzik młodzieńczy i trądzik dorosłych: Czym się różnią?

Trądzik to jedna z najczęściej występujących chorób skóry. Niedoskonałości, które pojawiają się na niemal każdej twarzy w okresie dojrzewania,...
Trądzik pospolity

Fakty i mity o trądziku

Walka z trądzikiem trwa. Żadne leczenie nie przynosi natychmiastowych efektów. Osoby, które się z nim zmagają, wiedzą o tym najlepiej. W trakcie kuracji nierzadko słyszą od...